ब्याजदर किन बढ्दैछ? ८ महिनाको विश्लेषण
आर्थिक वर्ष २०२५/२६ को पुस महिनादेखि नेपालमा ब्याजदर बढ्न थालेको छ। NRB ले रेपो दर ४.२५% बाट ५.०% मा बढाएपछि बैंकहरूले कर्जा र निक्षेप दुवैको ब्याजदर बढाएका छन्।
ब्याजदर प्रवृत्ति
- रेपो दर: ४.५% (साउन–कार्तिक) → ४.२५% (मंसिर) → ५.०% (पुस–फाल्गुण)
- बैंक दर: ६.०% → ५.७५% → ६.५%
- कर्जा ब्याजदर: ७.७६% (साउन) → ७.२६% (मंसिर कम बिन्दु) → ८.४०% (फाल्गुण)
- निक्षेप ब्याजदर: ४.०२% → ३.६६% → ४.५४%
किन बढ्यो?
१. मुद्रास्फीति बढेको: CPI मुद्रास्फीति कार्तिकको १.११% बाट फाल्गुणमा ३.६२% पुग्यो। बढ्दो मूल्यवृद्धिलाई नियन्त्रण गर्न NRB ले दर बढायो।
२. तरलता व्यवस्थापन: मंसिरसम्म अतिरिक्त तरलता थियो जसले ब्याजदर घटाएको थियो। पुसदेखि NRB ले सामान्य स्तरमा फर्काउन थाल्यो।
३. विश्व बजारको प्रभाव: US Fed को उच्च ब्याजदर र वैश्विक मौद्रिक कडाइले नेपालमा पनि असर पार्छ।
असर
- कर्जा महँगो — घर कर्जा, व्यवसाय कर्जा सबै महँगो
- निक्षेपमा बढी ब्याज — बचतकर्ताको लागि सकारात्मक
- शेयर बजारमा दबाब — बढ्दो ब्याजदर शेयरको लागि नकारात्मक
निष्कर्ष
ब्याजदर बढ्नुको मुख्य कारण बढ्दो मुद्रास्फीति हो। जबसम्म CPI ३% माथि रहन्छ, NRB ले दर उच्च राख्ने सम्भावना छ।